# شب‌ادراری در کودکان: چه زمانی طبیعی است و درمان‌های مؤثر کدام‌اند

- نشانی: https://rhyme.hightonic.nl/articles/%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84-%D8%B4%D8%A8-%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%3A-%D8%B1%D9%88%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1
- مناسب: ۳ تا ۵ سالگی
- آخرین به‌روزرسانی: 2026-10-03
- بازبینی علمی: 2026-10-03
- ناشر: مجله رایم (اپ رایم)

> شب‌ادراری تا ۵ سالگی بخشی از رشد طبیعی است و بعد از آن هم بیشتر خودبه‌خود برطرف می‌شود. راهکارهای خانگی مؤثر، درمان‌هایی که پزشک تجویز می‌کند و کارهایی که نباید کرد.

طبق توصیهٔ متخصصان کودکان، کنترل ادرار در شب **دیرتر از روز** به دست می‌آید و شب‌ادراری تا ۵ سالگی اصلاً «مشکل» محسوب نمی‌شود. حدود ۱۵ درصد کودکان ۵ ساله و ۵ درصد کودکان ۱۰ ساله هنوز گاهی رختخواب را خیس می‌کنند و هر سال حدود ۱۵ درصد آن‌ها بدون هیچ درمانی خشک می‌شوند. شب‌ادراری در پسرها شایع‌تر است و اگر یکی از والدین در کودکی شب‌ادراری داشته، احتمال آن در کودک بیشتر است.

### دو نوع شب‌ادراری

- **اولیه:** کودک هیچ‌وقت شش ماه پیاپی شب‌ها خشک نبوده. شایع‌ترین نوع است و معمولاً به رسیدگی پزشکی نیاز ندارد؛ علت آن تأخیر در بلوغ سیستم عصبی، خواب عمیق، تولید زیاد ادرار در شب یا مثانه کوچک‌تر است.
- **ثانویه:** کودک پس از دست‌کم شش ماه خشک بودن دوباره شروع کرده است. این نوع باید توسط پزشک بررسی شود: عفونت ادراری، یبوست، دیابت، آپنه خواب (خروپف) یا یک استرس بزرگ (تولد خواهر/برادر، جدایی، تغییر مهد) علل شایع آن هستند.

### آنچه در خانه مؤثر است

- **بدون تنبیه، بدون سرزنش:** کودک در خواب هیچ کنترلی روی این اتفاق ندارد. تنبیه و تمسخر فقط اضطراب را بیشتر و درمان را سخت‌تر می‌کند و باید تمام اعضای خانواده (از جمله خواهر و برادرها) این را بدانند.
- **مشارکت بدون شرم:** بگذارید کودک در عوض کردن ملحفه و لباس کمک کند؛ نه به عنوان تنبیه، بلکه به عنوان کار عادی خانه. یک روکش ضدآب تشک و یک دست ملحفه و لباس اضافه کنار تخت، شب‌ها را آسان‌تر می‌کند.
- **مایعات:** در طول روز به اندازه کافی آب بنوشد و در یک تا دو ساعت آخر قبل از خواب کمتر؛ نوشیدنی‌های کافئین‌دار (نوشابه، چای پررنگ، شکلات زیاد) را حذف کنید.
- **برنامه توالت:** در طول روز هر دو تا سه ساعت و دو بار قبل از خواب (مثلاً قبل از مسواک و دقیقاً قبل از دراز کشیدن) به دستشویی برود. مسیر توالت با چراغ‌خواب روشن باشد.
- **یبوست را درمان کنید:** روده پر به مثانه فشار می‌آورد؛ یبوست یکی از شایع‌ترین علل پنهان شب‌ادراری است.
- **تشویق تلاش، نه فقط نتیجه:** تقویم ساده با برچسب برای شب‌های خشک یا برای رعایت برنامه (نوشیدن کمتر، توالت قبل از خواب). برای شب‌های خیس هیچ علامت منفی نگذارید.
- **آرامش خانه:** مشاجره والدین، تغییرات بزرگ و اضطراب می‌تواند شب‌ادراری را آغاز یا تشدید کند؛ اگر دوره پرتنشی را می‌گذرانید، درمان را به بعد موکول کنید.
- **پوشک شب (پول‌آپ):** استفاده از آن اشکالی ندارد و درمان را به تأخیر نمی‌اندازد؛ وقتی چند شب پیاپی خشک بود، آن را کنار بگذارید.
- **بیدار کردن کودک در شب** برای توالت ملحفه را خشک نگه می‌دارد اما به کودک کنترل یاد نمی‌دهد؛ به عنوان راه‌حل موقت قابل قبول است.

### درمان‌هایی که پزشک پیشنهاد می‌کند (معمولاً از ۶ سالگی)

- **آلارم شب‌ادراری:** حسگر کوچکی در لباس زیر که با اولین قطره زنگ می‌زند یا می‌لرزد. طبق توصیهٔ متخصصان کودکان، و راهنماهای بالینی معتبر، مؤثرترین درمان با ماندگارترین نتیجه هستند؛ به ۸ تا ۱۲ هفته استفاده مداوم و همکاری والدین (بیدار کردن کودک با زنگ) نیاز دارد.
- **دارو (دسموپرسین):** تولید ادرار شب را کم می‌کند و برای اردو و خواب در خانه دیگران مفید است، اما پس از قطع معمولاً شب‌ادراری برمی‌گردد. فقط با تجویز پزشک و با محدودیت مایعات در شب.
- **تمرین‌های نگه داشتن ادرار** و «مثانه‌درمانی» اثر محدودی دارند و به‌تنهایی توصیه نمی‌شوند.

### چه زمانی به پزشک مراجعه کنید

- کودک ۵ تا ۶ ساله یا بزرگ‌تر است و شب‌ادراری او را ناراحت می‌کند یا مانع فعالیت‌هایش شده است.
- شب‌ادراری ثانویه (پس از شش ماه خشک بودن).
- همراه با خیس کردن در روز، درد یا سوزش ادرار، تشنگی و ادرار زیاد، خروپف، یبوست یا مدفوع در لباس.

این مطلب برای آگاهی والدین است و جایگزین معاینهٔ پزشک نیست.