مراحل نقاشی کودک: از خطوط نامشخص تا نقاشی کامل
کودکان نقاشی را با خط خطی کردن شروع می‌کنند. وقتی که ما از آن‌ها غافل می‌شویم، روی در، دیوار، مبل و... خط خطی می‌کشند که برای آن‌ها بسیار خوشایند و برای ما ناخوشایند است. بروز خلاقیت کودکان با همین خط خطی‌هاست. اولین شکل‌هایی که کودک بر روی کاغذ می‌کشد، بیشتر بر اثر ضربه زدن مداد بر روی کاغذ به وجود می‌آید. گاه این ضربه‌ها آن‌چنان محکم است که باعث پاره شدن کاغذ می‌شود. اگرچه قدرت عضلانی کودک کم است، ولی انرژی و قدرت هیجانی او زیاد است.
مراحل تکامل خط خطی کردن
12 تا 18 ماهگی: کودکان معمولاً در یک سالگی مداد به دست می‌گیرند، ولی به جای خط کشیدن، مداد را بر روی کاغذ می‌کوبند. بنابراین، از خود اثری به جا نمی‌گذارند.
18 تا 20 ماهگی: در این دوره موفق به کشیدن خط می‌شوند. بر اساس نظریه «کلوگ»، تکامل خط خطی در نزد کودکان طی پنج مرحله زیر صورت می‌گیرد:
- خطوط نامشخص
- خطوط مشخص یا اشکال هندسی درهم
- کنار هم قرار گرفتن چند شی
- تجمیع چندین شکل مختلف
- کشیدن نقاشی
البته لازم به ذکر است خط‌های افقی قبل از خطوط عمودی توسط کودکان کشیده می‌شود.
24 تا 36 ماهگی: در این سن خطوط دایره‌ای و یا زاویه‌دار ظاهر می‌شوند. در سن دو سال و نیم که قدرت عضلانی کودک بیشتر شده، هنگامی که خطی را رسم می‌کند با چشم نیز مراقب است تا آن خط از محدوده تعیین شده خارج نگردد و به دلخواه خود چندین حرکت را تکرار می‌کند.
36 تا 48 ماهگی: در سن سه سالگی خط خطی‌های کودک فقط برای لذت بردن از حرکت یا فشار مداد نیست، بلکه مایل است احساسات درونی خود را که با تجربه‌های زندگی کوتاه مدت به دست آورده است، بیان کند. برای کودکانی که در محیطی پرتحرک زندگی می‌کنند، این روش از سن دو سال و نیم شروع می‌شود.
طبق تحقیقات انجام شده، کودک در سه سالگی از خطوط عمودی بیشتر از خطوط افقی استفاده می‌کند. به گفته پژوهشگران، خطوط عمودی بیانگر اظهار وجود کودک است.
با آنکه خط خطی‌های او از نظر بزرگترها فاقد معنی و محتواست، ولی مسلم است که در این مرحله کودک قصد بیان چیزی را دارد. البته تخیل کودک در این سن بر یک موضوع خاص، ثابت نمی‌ماند.
در اواخر سه سالگی کودک شروع به کشیدن اشکالی می‌کند که شبیه خانه یا خورشید است و سرانجام در چهار سالگی خط خطی‌های او جمع و جور شده حتی برای بزرگسالان نیز معنی پیدا می‌کند. در این سن رسم آدمک یا بعضی از حروف الفبا نمایان می‌شود و سرانجام کودک مرحله خط خطی کردن را به طور کامل پشت سر گذاشته و وارد مرحله تمثیلی می‌شود.
در حقیقت با کمک نقاشی می‌توان اطلاعاتی راجع به این که کودک چه تصوری درباره خود دارد و به چه نحوی تمایل دارد با جهان بیرون ارتباط برقرار کند، کسب کرد.
