از اشاره تا اولین کلمه: ۹ تا ۱۳ ماهگی

فهرست نشانه‌های رشد ۱۲ ماهگی «بای‌بای می‌کند»، «پدر یا مادر را با مامان/بابا یا اسم مخصوص صدا می‌زند»، «معنی نه را می‌فهمد» و «با شما بازی‌هایی مثل دست‌دستی می‌کند» را آورده است. اشاره کردن با انگشت برای خواستن یا نشان دادن (۱۲ تا ۱۵ ماه) پیش‌بینی‌کننده قوی رشد زبان است و حتماً به آن پاسخ دهید.

چگونه زبان را بسازید

• به اشاره‌اش پاسخ کلامی دهید: اشاره کرد به موز → «موز! موز می‌خوای؟» و بعد بدهید. اشاره را بدون کلام رد نکنید.
• کلمات کوتاه و تکراری در موقعیت واقعی: «بالا» وقتی بلندش می‌کنید، «تمام» وقتی غذا تمام شد.
• بازی‌های کلامی تکراری: دست‌دستی، دالّی، «کو؟… اینجاست!».
• کتاب هر روز، ترجیحاً همان کتاب‌های آشنا؛ تکرار برای یادگیری کلمه لازم است.
• زبان اشاره نوزادی گفتار را به تأخیر نمی‌اندازد و ناکامی را کم می‌کند.

کِی با پزشک صحبت کنید

اگر تا ۱۲ ماهگی اشاره نمی‌کند، بای‌بای نمی‌کند، به اسمش برنمی‌گردد یا هیچ هجای معناداری ندارد، ارزیابی زودهنگام شنوایی و رشد لازم است. منتظر «خودش درست می‌شود» نمانید.