غذای کودکان در سال دوم زندگی: توصیه‌های تغذیه‌ای و اهمیت شیر مادر
خلاصه: در سال دوم زندگی کودکان، تغذیه مناسب و متنوع بسیار حائز اهمیت است. این مقاله به توصیه‌های تغذیه‌ای برای کودکان 1 تا 2 ساله و اهمیت شیر مادر در این دوران می‌پردازد. با خواندن این مقاله، شما می‌توانید راهنمایی‌هایی برای تغذیه سالم کودک خود در سن دوم زندگی دریافت کنید.
در سال دوم زندگی، کودکان یاد می‌گیرند که به طور مستقل غذا بخورند و الگوی غذایی در این دوران شکل می‌گیرد. بعد از سال اول تولد، میزان رشد و اشتهای کودک کاهش می‌یابد. مقدار غذایی که کودکان در سال دوم می‌خورند ممکن است در هر وعده غذایی نیز متفاوت باشد. همچنین ممکن است مواد غذایی که برای خوردن انتخاب می‌کنند، تنوع کمتری داشته باشد. در این گروه سنی، نگرانی والدین از وضعیت رشد کودک به دلیل تغییر در اشتهای کودک یکی از مهم‌ترین مشکلاتی است که توسط والدین بیان می‌شود. با توجه به این که پایش رشد کودکان بیانگر وضعیت تغذیه آنان می‌باشد، بدیهی است با تعیین وزن و قد کودک در مراکز خدمات جامع سلامت و تعیین روند رشد کودک می‌توان به والدین اطمینان داد که کودک آنان در صورت رشد مطلوب، مشکلی نداشته و نباید نگران بی‌اشتهایی کودک باشند.
تغذیه با شیر مادر (1 تا 2 سال)
تغذيه منظم با شيرمادر در سال دوم زندگی همچنان يك ضرورت است چرا كه:
- منبع خوب تامين پروتئين: شیرمادر حدود یک سوم انرژی مورد نیاز روزانه کودک را تامین می‌کند.
- رشد مناسب کودک: شیرمادر به تداوم رشد مناسب کودک کمک می‌کند و مواد ایمنی بخش موجود در آن برای محافظت کودک در برابر عفونت‌ها موثر است.
- نیازهای عاطفی و روانی: شیرمادر نیازهای عاطفی و روانی شیرخوار را تأمین نموده و در تکامل ذهنی و جسمی او نقش به‌سزایی دارد.
- منبع انرژی در بی‌اشتهایی: شیرمادر در مواقع ابتلا به بیماری و بی‌اشتهایی، منبع مهمی از انرژی برای کودک است، زیرا بیشتر کودکان در زمان بی‌اشتهایی ناشی از بیماری فقط به شیرمادر علاقه دارند.
- تسهیل در مواقع اسهال و استفراغ: شیرمادر هیچ چیزی به اندازه آن برای شیرخوار قابل تحمل نیست، به ویژه در صورت ابتلا به اسهال و استفراغ.
توصیه‌های تغذیه‌ای برای کودک 1 تا 2 سال
- هر چقدر شیرخوار می‌خواهد و دوست دارد با شیر مادر تغذیه شود.
- بر خلاف سال اول زندگی، در کودکان 1 تا 2 ساله تغذیه با شیر مادر بهتر است 1 ساعت پس از صرف غذای کودک انجام شود و در حقیقت تغذیه از سفره خانواده بر تغذیه با شیر مادر اولویت دارد.
- تنوع غذایی، استفاده از تمام گروه‌های اصلی غذایی و انتخاب مواد غذایی دارای ارزش تغذیه‌ای مناسب در برنامه غذایی کودک در نظر گرفته شود.
- از غذاهای متنوع خانواده شامل پنج گروه اصلی غذایی (نان و غلات، شیر و لبنیات، گوشت، حبوبات، تخم مرغ و مغز دانه‌ها، سبزی‌ها و میوه‌ها) به کودک داده شود.
- از سبزی‌های برگ سبز تیره و نارنجی و همین طور میوه‌های زرد و نارنجی که منابع غذایی ویتامین A و C هستند به کودک داده شود.
- هر روز 3 تا 4 وعده غذا اصلی و 1 تا 2 بار میان‌وعده در بین غذاهای اصلی به کودک داده شود.
- میان‌وعده را باید 1.5 تا 2 ساعت قبل از وعده اصلی به کودک داد.
- به عنوان میان‌وعده تنقلات بی ارزشی نظیر غلات حجیم شده، شکلات، چیپس، آبمیوه‌های تجاری و مشابه آن‌ها جاگاهی نداشته بجای آن از میان‌وعده‌های مغذی نظیر انواع میوه‌ها، سبزی‌ها، شیر پاستوریزه، ماست، نان، پنیر کم نمک و خرما استفاده شود.
- در برنامه غذایی کودک فقط از ماست پاستوریزه ساده استفاده شود و از مصرف انواع ماست میوه صنعتی خودداری شود. در صورت تهیه ماست میوه خانگی فقط میوه به ماست اضافه شده و از اضافه کردن شکر به ماست میوه خودداری شود.
- از دادن آدامس، آبنبات، تکه‌های بزرگ سیب، آجیل، ذرت، کشمش، هویج خام، کرفس، انگور و گیلاس به دلیل احتمال خفگی به کودک خودداری شود. (از مغزها می‌توان به صورت پودر شده برای مقوی کردن غذاها استفاده نمود).
- تخم مرغ کاملاً پخته شده به کودک داده شود و از دادن تخم مرغ خام یا خوب پخته نشده خودداری شود.
- از دادن شیر و لبنیات غیر پاستوریزه خودداری شود.
- آبمیوه طبیعی حداکثر ۱۲۰ سی‌سی در روز (طبق توصیهٔ متخصصان کودکان، ) و ترجیحاً میوه کامل داده شود.
- از نمک یددار تصفیه شده در پخت غذا استفاده شود.
- اگر برنج به صورت کته یا کاملاً نرم شده نیست، آن را با پشت قاشق و کمی آب خورش باید نرم و له نمود.
- اگر کودک به ماده غذایی آلرژی دارد، باید از برنامه غذایی کودک حذف و جایگزین مناسب قرار گیرد.
- غلاتی که کودک قدرت جویدن آن‌ها را دارد مانند برنج به صورت کته‌های مختلف مخلوط با سبزی‌ها، حبوبات و گوشت‌های نرم به او داده شود.
- اگر کودک مبتلا به یبوست است، در تهیه سوپ او، علاوه بر سبزی‌ها از برگه هلو، زردآلو و آلو به مقدار کم استفاده شود.
- در هنگام دادن گوشت، مرغ یا ماهی به کودک، آن را تکه‌تکه کرده و استخوان‌ها و تیغ‌های آن گرفته شود.
- مایعات همیشه با فنجان یا لیوان به او داده شود و از بشقاب، قاشق و چنگال نشکن استفاده شود.
- هنگام غذا خوردن، تلویزیون خاموش باشد و به زور به کودک غذا داده نشود.
- مصرف مکمل‌های ویتامین A و D یا مولتی ویتامین و قطره آهن در سال دوم نیز باید بر اساس دستور عمل پزشک تداوم داشته باشد. (این مطلب که قطره آهن موجب سیاهی دندان می‌شود نباید مانع مصرف آن شود، بلکه باید قطره آهن را با قاشق چایخوری در عقب دهان ریخت و پس از آن به کودک آب داد و با پارچه‌ای تمیز روی دندانهای او را نیز تمیز نمود).
- از نوشیدنی‌های شیرین مانند آبمیوه صنعتی که یکی از عوامل خطر اضافه وزن و چاقی در کودکان هستند، استفاده نشود.
- ظرف غذای کودک مجزا باشد.
