غریبی کردن نوزاد: چرا شروع می‌شود و چگونه از او حمایت کنیم
غریبی کردن چیست
«غریبی کردن» یا اضطراب از غریبه یعنی نوزاد با دیدن یا نزدیک شدن فرد ناآشنا ناراحت می‌شود، رو برمی‌گرداند، گریه می‌کند یا به والدش می‌چسبد. فهرست نشانه‌های رشد آن را در فهرست نقاط عطف ۹ ماهگی آورده است: «در حضور غریبه‌ها خجالتی، چسبنده یا ترسان است» و در کنارش «وقتی می‌روید واکنش نشان می‌دهد» (اضطراب جدایی). این رفتار معمولاً حدود ۶ تا ۸ ماهگی شروع می‌شود، بین ۹ تا ۱۸ ماهگی به اوج می‌رسد و در سال دوم و سوم کم‌کم فروکش می‌کند.
چرا اتفاق می‌افتد
تا چند ماه قبل، نوزاد چهره‌ها را از هم تشخیص نمی‌داد. حالا حافظه و شناختش آن‌قدر رشد کرده که آشنا را از ناآشنا تشخیص می‌دهد و می‌فهمد شما مهم‌ترین و امن‌ترین فرد زندگی او هستید. پس غریبی نشانه دلبستگی ایمن و رشد شناختی است، نه خجالتی بودن، لوس بودن یا اشتباه تربیتی. طبق توصیهٔ متخصصان کودکان، نوزادانی که از ابتدا با افراد زیادی سروکار داشته‌اند هم غریبی می‌کنند؛ شدت آن بیشتر به خلق‌وخوی کودک بستگی دارد.
چه کار کنید
- به مهمان‌ها توضیح دهید که با فاصله شروع کنند، آرام حرف بزنند، به چشم نوزاد خیره نشوند و بگذارند نوزاد اول از بغل شما آن‌ها را تماشا کند. بغل کردن نوزاد در لحظه ورود، تقریباً همیشه با گریه تمام می‌شود.
- پل بزنید: خودتان با مهمان گرم و خندان حرف بزنید؛ نوزاد از چهره شما می‌فهمد این آدم امن است. بعد یک اسباب‌بازی به دست مهمان بدهید تا تعامل از طریق بازی شروع شود.
- نوزاد را مجبور نکنید به بغل کسی برود و از عبارت‌هایی مثل «زشته، خجالت نکش» بپرهیزید. احساسش را نام ببرید: «این خاله‌ست، تازه دیدیش، اشکالی نداره».
- برای پرستار یا مهد: فرد جدید چند بار در حضور شما بیاید و با نوزاد بازی کند، قبل از اینکه او را تنها بگذارید. در روزهای اول زمان جدایی کوتاه باشد و کم‌کم زیاد شود.
- خداحافظی کوتاه و همیشگی: یواشکی نروید؛ این اعتماد نوزاد را خدشه‌دار می‌کند و دفعه بعد چسبندگی را بیشتر. یک آیین ثابت (بوس، بای‌بای، «زود برمی‌گردم») و بعد رفتن، حتی اگر گریه کند. گریه معمولاً چند دقیقه بعد از رفتن شما تمام می‌شود.
- بازی دالّی و قایم‌شدن کوتاه پشت در یا پرده: نوزاد یاد می‌گیرد چیزی که نمی‌بیند باز برمی‌گردد. یک شی آشنا (پتو یا عروسک) هم در جدایی‌ها کمک می‌کند.
- آرام بمانید: اضطراب و عجله شما به نوزاد منتقل می‌شود. اگر خودتان از جدایی مضطربید، طبیعی است؛ کوتاه و مطمئن خداحافظی کنید.
چه زمانی با پزشک صحبت کنید
- نوزاد تا ۹ ماهگی هیچ تفاوتی بین شما و غریبه نمی‌گذارد، به نامش برنمی‌گردد یا به چهره‌ها علاقه نشان نمی‌دهد.
- اضطراب بعد از ۳ سالگی همچنان شدید است، با خواب و غذا و بازی تداخل دارد یا با علائم جسمی (دل‌درد، استفراغ) هنگام جدایی همراه است.
